คิดให้แล้ว
ชุดงานประปาบ้านคร่าว ๆ
- ถังแนะนำ
- 700 ลิตร
- อัตราไหลจากจำนวนคน
- 32 ล./นาที
- ปั๊มแนะนำ
- 0.33 HP
- ท่อ PVC แนะนำ
- 25 มม. (ID 20.8 มม.)
- ตกทั้งเส้น
- 24.0 ซม.
- กาว PVC
- 80 มล. (ประมาณ 2 ขวด 50 มล.)
- เทปพันเกลียว
- 3 ม้วน
อัตราไหลผูกกับจำนวนคน Head รวมระยะท่อที่กรอก ยังไม่รวมสุขภัณฑ์และบอยเลอร์
ดูสูตรที่ใช้คิด
ปริมาณน้ำสำรอง = จำนวนคน × อัตราใช้น้ำต่อคนต่อวัน × จำนวนวันสำรอง แล้วเลือกถังขั้นที่ไม่เล็กกว่านั้น · กำลังปั๊ม (kW) = อัตราไหล × แรงโน้มถ่วง × Head รวม ÷ ประสิทธิภาพปั๊ม แล้วแปลงเป็นแรงม้าและเลือกไซซ์ที่ขายจริง · หา ID จากอัตราไหลหารความเร็วเป้า แล้วเลือกท่อ PVC จากตาราง ID ตามชั้นคุณภาพ (มอก. 17) ไม่เทียบกับขนาดเรียก · ระยะตกทั้งเส้น = ความยาวท่อ ÷ อัตราส่วนความลาด (เช่น 1:50 หมายถึงตก 1 หน่วยทุก 50 หน่วยความยาว) · กาว PVC ประมาณ 4 มล. ต่อข้อต่อหนึ่งจุด เทปพันเกลียวประมาณ 1 ม้วนต่อ 8 จุด
- 1
น้ำที่ต้องสำรอง
ปริมาณ = คน × ลิตร/คน/วัน × วันสำรอง
4 × 150 × 1 = 600 ลิตร
- 2
เลือกถังจากขนาดที่ขายจริง
เลือกถังที่ความจุ ≥ ปริมาณที่ต้องสำรอง
600 ลิตร → ถัง 700 ลิตร
- 3
กำลังไฮดรอลิกที่ต้องการ
P (kW) = (Q/60) × 9.80665 × H × 1.2 ÷ (0.55 × 1000)
(32/60) × 9.80665 × 15 × 1.2 ÷ 550 = 0.171 kW
×1.2 คือ Head สำรองเผื่อแรงเสียดทานในท่อ · ÷0.55 คือประสิทธิภาพปั๊มทั่วไป
- 4
แปลงเป็นแรงม้า
HP = kW ÷ 0.746
0.171 ÷ 0.746 = 0.23 HP
- 5
เลือกไซซ์ที่ขายจริง
ปั๊ม = ไซซ์มาตรฐานตัวถัดไปที่ ≥ HP ที่คำนวณ
0.23 HP → 0.33 HP
- 6
พื้นที่หน้าตัดที่ต้องการ
A = Q ÷ v (แปลง Q เป็น ลบ.ม./วินาที)
A = (32/1000/60) ÷ 1.8 = 0.000296 ตร.ม.
- 7
เส้นผ่านศูนย์กลางในที่ต้องการ
d = √(4A ÷ π)
√(4×0.000296 ÷ π) = 19.4 มม.
- 8
เลือกท่อจาก ID จริงตามชั้นคุณภาพ
ชั้น 13.5 เลือกขนาดเรียกที่ ID ≥ 19.4 มม.
19.4 → ท่อ 25 มม. (ID 20.8 มม.) ความเร็วจริง 1.6 ม./วินาที
- 9
ระยะตกทั้งเส้น
ตก = ความยาว ÷ อัตราส่วน
12.0 ÷ 50 = 0.240 ม. (24.0 ซม.)
- 10
คิดเป็น % ความลาด
%ลาด = (1 ÷ อัตราส่วน) × 100
(1 ÷ 50) × 100 = 2.00%
- 11
ปริมาณกาว PVC
กาว = จำนวนข้อต่อ × 4 มล./จุด
20 × 4 = 80 มล. → 2 ขวด (50 มล.)
- 12
เทปพันเกลียว
เทป = จำนวนข้อต่อ ÷ 8 ปัดขึ้น
20 ÷ 8 = 3 ม้วน
📌 ค่าคงที่ที่ใช้ และที่มา
- อัตราใช้น้ำบ้านพักอาศัย = 150 ลิตร/คน/วัน (ช่วงมาตรฐาน 150–250)ที่มา: แนวปฏิบัติงานสุขาภิบาลไทย — บ้านพักอาศัยทั่วไปบ้านมีสวน สระ หรือร้านอาหารให้เพิ่มตามจริง
- จำนวนวันสำรองน้ำ = 1 วัน (ช่วงมาตรฐาน 1–2)ที่มา: แนวปฏิบัติ — สำรอง 1–2 วันเก็บน้ำนิ่งเกิน 2 วันคุณภาพน้ำเริ่มตก
🧭 สูตรนี้ตั้งสมมติฐานว่า
- เป็นบ้านพักอาศัย ไม่ได้รวมน้ำรดสวน สระว่ายน้ำ หรือกิจการค้า
- ถังเก็บน้ำใช้ปริมาตรใช้งานได้เกือบเต็มใบ (ถังใต้ดิน/บนดินทรงมาตรฐาน)
- Head รวม = Head สถิต (ความสูงที่ส่งจริง) + ประมาณ Head เสียดทานในท่อและอุปกรณ์
- ปั๊มหอยโข่งบ้านพักอาศัยทั่วไป ประสิทธิภาพประมาณ 55%
- ท่อ PVC ตาม มอก. 17 สำหรับน้ำใช้บ้านพักอาศัย
- ความเร็วน้ำเป้าหมาย 1.5–2.4 ม./วินาที
- ท่อน้ำทิ้ง/น้ำโสโครกในบ้านพักอาศัย ไม่ใช่ท่อระบายน้ำฝนขนาดใหญ่หรือท่อรวมชุมชน
- ข้อต่อขนาด 1/2–1 นิ้วทั่วไปของงานประปาบ้าน ไม่ใช่ท่อขนาดใหญ่
⚠️ ข้อควรระวัง
- พื้นที่น้ำประปาไหลอ่อนหรือดับบ่อย ควรสำรอง 2 วัน
- ถังใหญ่เกินความจำเป็นทำให้น้ำค้างในถังนาน ควรมีทางระบายล้างถังและล้างถังทุก 6–12 เดือน
- ค่าประมาณสำหรับเตรียมงานและสั่งของ หน้างานจริงอาจต่างจากนี้ ตรวจกับของจริงก่อนสั่ง
- ปั๊มแต่ละยี่ห้อมีกราฟ Q-H ต่างกัน ค่าที่ได้ใช้เลือกเบื้องต้น ควรเทียบกราฟปั๊มจริงก่อนซื้อ
- ระยะท่อดูดยาวหรือมีสิ่งกีดขวางมาก ให้เพิ่ม Head สำรองมากกว่า 20%
- ขนาดเรียก 20 มม. ชั้น 13.5 มี ID ประมาณ 16 มม. เล็กกว่าที่คำนวณจากขนาดเรียกโดยตรง
- ท่อยาวมากหรือมีข้องอเยอะ ต้องคิดแรงดันตกจากความเสียดทานเพิ่มด้วย
- ลาดต่ำกว่า 1:100 (แบนกว่า 1%) น้ำไหลไม่พอพาของแข็งไป เสี่ยงตะกอนตกค้างและอุดตัน
- ลาดชันเกินไปทำให้น้ำไหลเร็วกว่าของแข็ง เกิดกลิ่นและอุดตันได้เหมือนกัน ไม่ใช่ยิ่งชันยิ่งดี
- ข้อต่อขนาดใหญ่กว่า 2 นิ้วใช้กาวมากกว่านี้ต่อจุด ให้เผื่อเพิ่ม
- กาว PVC เปิดฝาแล้วแห้งเร็ว ควรมีขวดสำรองไว้เสมอ ไม่ใช่คำนวณให้พอดีเป๊ะ
📚 อ้างอิง
- แนวปฏิบัติงานระบบสุขาภิบาลอาคารพักอาศัย
- สูตรกำลังปั๊มไฮดรอลิก (Hydraulic Power) — หลักวิศวกรรมเครื่องกล
- มอก. 17 ท่อพีวีซีแข็ง สำหรับน้ำใช้ (ชั้น 8.5 / 13.5) — เลือกจาก ID ใน
- แนวปฏิบัติงานระบบสุขาภิบาล (ความลาดท่อน้ำทิ้ง 1:50–1:100)
- แนวปฏิบัติหน้างานประปา (อัตราใช้กาว PVC ต่อข้อต่อ)
ระดับความเสี่ยง B · คิดผิดแล้วงานต้องรื้อแก้ · ทบทวนสูตรล่าสุด 2026-08-21